Największe zagrożenie pożarowe na terenie powiatu sokólskiego występuje:

• w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej,
• w gospodarstwach rolnych,
• w obiektach przemysłowych,
• na stacjach paliw płynnych i gazowych,
• w obiektach elektroenergetyki,
• w lasach,
• na obszarach torfowych.

Budynki mieszkalne i użyteczności publicznej

Na terenie powiatu znajdują się:

• 22 obiekty I kategorii zagrożenia ludzi,
• 7 obiektów II kategorii zagrożenia ludzi,
• 131 obiektów III kategorii zagrożenia ludzi.

Są to między innymi obiekty służby zdrowia, szkoły, przedszkola, internaty, obiekty sakralne, obiekty użyteczności publicznej. W obiektach tych niejednokrotnie przebywają ludzie w dużych grupach jak również osoby o ograniczonym stopniu poruszania się. Zagrożenie  pożarowe wyżej wymienionych budynków może być wynikiem występowania nieodpowiednich warunków budowlanych i instalacyjnych jak również  zaniedbań w zakresie  organizacyjnych  i  technicznych zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Gospodarstwa rolne

Powiat sokólski obejmuje swoimi granicami znaczną ilość miejscowości, w których występują głównie skupiska gospodarstw wiejskich. Większość gospodarstw posiada obiekty przeznaczone do hodowli bydła, trzody chlewnej, oraz przechowywania płodów rolnych. Są to budynki wykonane zazwyczaj częściowo lub w całości z materiałów palnych. Często występuje tu zabudowa zwarta, co w przypadku palnej konstrukcji budynków stwarza możliwość szybkiego rozprzestrzeniania się ognia. Mieszkania znajdujące się na terenach wiejskich ogrzewane są głównie piecami na paliwo stałe (węgiel lub drewno). Ten rodzaj ogrzewania sprzyja powstaniu pożarów. Główną przyczyną są nieszczelności przewodów kominowych. Ponadto w okresie zimowym bardzo często mamy do czynienia z dogrzewaniem mieszkań urządzeniami grzewczymi podłączonymi do stałego źródła prądu, których instalacja elektryczna ma tendencje do zwarć i przeciążeń powodując pożary.

Obiekty przemysłowe

Największe zagrożenie pożarowe wśród zakładów przemysłowych stwarzają zakłady, w których w procesach technologicznych wykorzystuje się duże ilości substancji i surowców łatwopalnych i łatwo zapalnych. Duże zagrożenie pożarowe stwarzają liczne zakłady tartaczne i stolarskie. Zakłady o największym zagrożeniu pożarowym to:

• Terminal Paliw Nr 21 PKN „ORLEN” S.A. w Sokółce – magazynujący i przelewający etyliny, olej napędowy, oleje silnikowe i chemikalia,

• Terminal LPG „ORLEN” GAZ Sp. z o.o. w Sokółce – magazynujący i przelewający gazy węglowodorowe,

• Barter S.A. Oddział SAGA w Sokółce – magazynujący i dystrybuujący gazy węglowodorowe,

• "Sokółka Okna i Drzwi" S.A. w Sokółce – zajmująca się produkcją drzwi i okien drewnianych,

• Zakład Produkcji Mleczarskiej „SOMLEK” w Dąbrowie Białostockiej – wykorzystująca w instalacji chłodniczej amoniak,

• Zakład Produkcji Mleczarskiej „SOMLEK” w Sokółce – wykorzystująca w instalacji chłodniczej amoniak,

• Eskimos Sp. z o.o. Chłodnia w Sokółce – wykorzystująca w instalacji chłodniczej amoniak.

Stacje paliw płynnych i gazowych

Na terenie powiatu działa 14 stacji paliw płynnych i 11 stacji paliw gazowych prowadzących sprzedaż detaliczną. Dodatkowo na terenie powiatu istnieje szereg punktów dystrybucji gazu w butlach 11kg. Transport tych butli odbywa się przy pomocy samochodów dostawczych dostosowanych do tego typu przewozów.

Obiekty elektroenergetyczne

Na terenie powiatu występują obiekty energetyki, których wadliwa praca może stworzyć zagrożenie pożarowo - wybuchowe. Pożary mogą również powstawać w wyniku iskrzenia zerwanych napowietrznych linii energetycznych. Sieć energetyczną na terenie powiatu tworzy:

• 60 km linii napowietrznej o napięciu 110 kV,

• dwie stacje transformatorowe o napięciu 110/15 kV ,

• 1120 km linii średniego napięcia SN,

• dwie stacje rozdzielcze SN/SN,

• 981 stacji transformatorowych SN/NN,

• 1615 km linii niskiego napięcia NN.

 Obszary leśne i torfowe

Na terenie powiatu znajduje się około 46.755 ha lasów II kategorii zagrożenia pożarowego nadzorowanych przez trzy Nadleśnictwa:

• Nadleśnictwo Czarna Białostocka,
• Nadleśnictwo Supraśl,
• Nadleśnictwo Krynki.

Są to przeważnie lasy iglaste z domieszką gatunków liściastych. Największy procent stanowią lasy II i III klasy wieku ( 20 - 60 lat ) - około 56 %. Szczególne zagrożenie stanowią młodniki - I klasy wieku zajmujące około 17 % obszarów leśnych (głównie Nadleśnictwo Krynki). Zwiększone zagrożenie pożarowe występuje głównie na wiosnę oraz w lecie. Czynnikiem wpływającym na zwiększenie tego zagrożenia jest długotrwała susza powodująca obniżenie poziomu wód gruntowych.

MAPA: Rozmieszczenie obszarów leśnych

Na terenie powiatu znajduje się również 4.852 ha Biebrzańskiego Parku Narodowego. Kompleksy łąk i lasów BPN stanowią duże zagrożenie pożarowe. Biebrzański Park Narodowy jest najmłodszym i zarazem największym Parkiem w Polsce. Jego powierzchnia całkowita wynosi 59.223 ha. Obejmuje najbardziej naturalny zespół torfowisk niskich i wysokich, położony w Dolinie Biebrzy z jej dopływami. Duże zagrożenie pożarowe na terenie powiatu stanowi również występowanie rozległych powierzchni torfów będących podłożem lasów oraz nieużytkowanych terenów porolnych sąsiadujących z lasami.

MAPA: Rozmieszczenie obszarów torfowych

Związane z funkcjonowaniem zakładów

Głównymi zakładami stwarzającymi zagrożenie chemiczno - ekologiczne na terenie powiatu sokólskiego są:

• Zakład Produkcji Mleczarskiej SOMLEK Sokółka Spółdzielni Mleczarskiej MLEKPOL w Grajewie (amoniak),
• Eskimos Sp. z o. o. Chłodnia w Sokółce (amoniak),
• Zakład Produkcji Mleczarskiej SOMLEK Dąbrowa Białostocka Spółdzielni Mleczarskiej MLEKPOL w Grajewie (amoniak),
• Barter S.A. Oddział SAGA w Sokółce (gaz propan - butan),
• PKN ORLEN S.A. Terminal Paliw Nr 21 w Sokółce (ropopochodne),
• ORLEN GAZ Terminal LPG w Sokółce (gaz propan - butan).

Ilość materiałów niebezpiecznych w poszczególnych zakładach przedstawia poniższa tabela:

MAPA: Rozmieszczenie zakładów stwarzających zagrożenie chemiczno - ekologiczne

Wejście w życie z dniem 1 października 2001 r. Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wprowadziło zasadnicze zmiany w polskich regulacjach prawnych, tym samym została dokonana implementacja Dyrektywy Komisji Europejskiej 96/82/EC (SEVESO II). Zarządzanie zagrożeniami wynikającymi z poważnych awarii z udziałem substancji niebezpiecznych. W rezultacie na terenie powiatu sokólskiego wytypowano 3 zakłady spełniające kryteria określone w Dyrektywie SEVESO II jako zakłady o dużym ryzyku wystąpienia awarii:

1. PKN ORLEN S.A. Terminal Paliw Nr 21 w Sokółce,
2. ORLEN GAZ Sp. z o.o. Terminal LPG w Sokółce,
3. Barter S.A. Oddział SAGA w Sokółce.

Związane z transportem drogowym i kolejowym

Na terenie powiatu sokólskiego występuje kilka tras po których odbywa się przewóz materiałów niebezpiecznych. Obciążenie tych tras związane jest głównie z:

• transportem substancji niebezpiecznych przez drogowe i kolejowe przejście graniczne w Kuźnicy z Republiką Białorusi,
• przebiegiem przez teren powiatu drogi krajowej Nr 8 w kierunku przejść granicznych z Republiką Litwy,
• funkcjonowaniem na terenie powiatu zakładów magazynujących, dystrybuujących i przelewających substancje niebezpieczne, głównie ropopochodne i gaz propan - butan,
• funkcjonowaniem stacji paliw, stacji tankowania gazu, instalacji chłodniczych,
• produkcją do której jako surowca wykorzystuje się niewielkie ilości substancji niebezpiecznych.

Transport drogowy materiałów niebezpiecznych odbywa się głównie po drogach krajowych Nr 8 i 19 oraz po większości odcinków dróg wojewódzkich Nr 670, 671 673, 674. Łączna długość tras na terenie powiatu, po których przewozi się materiały niebezpieczne wynosi około 180 km. Przebieg głównych tras przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych na terenie powiatu sokólskiego przedstawia poniższa mapa.

MAPA: Trasy drogowego przewozu materiałów niebezpiecznych

Ilość materiałów niebezpiecznych przewożonych w transporcie drogowym przedstawia poniższa tabela:

Transport kolejowy odbywa się głównie trasą kolejową Białystok - Kuźnica (przejście graniczne). Jest to trasa zelektryfikowana, na terenie powiatu znajduje się odcinek o długości około 37 km. Ponadto transport odbywa się również niezelektryfikowaną linią kolejową Sokółka - Suwałki (odcinek 45 km na terenie powiatu). Przebieg głównych tras przewozu kolejowego materiałów niebezpiecznych na terenie powiatu sokólskiego przedstawia poniższa mapa.

MAPA: Trasy kolejowego przewozu materiałów niebezpiecznych

Ilość materiałów niebezpiecznych przewożonych w transporcie kolejowym przedstawia poniższa tabela:

Od kilku lat obserwujemy na drogach powiatu sokólskiego gwałtowny wzrost natężenia ruchu. Dynamiczny wzrost ruchu drogowego, a w szczególności rosnący w ostatnich latach ruch samochodów ciężarowych o dużej ładowności po drogach do tego nieprzystosowanych, powoduje przyspieszoną degradację ich nawierzchni.

Elementem, który ma wpływ na gwałtowny wzrost zagrożeń w komunikacji drogowej jest:

• niedostateczna infrastruktura dróg i szlaków komunikacyjnych niedostosowanych do obecnego poziomu i wielkości realizowanych przewozów,
• niedostosowanie dróg do obecnych uwarunkowań ruchu spowodowanych wzrostem ilości i tonażu poruszających się pojazdów,
• niedostateczny stan techniczny pojazdów.

             Od wielu lat wzrasta ilość wypadków drogowych. Wzrasta również ilość zdarzeń, w których interweniować muszą specjalistyczne służby ratownicze celem wydobycia ofiar uwięzionych we wrakach pojazdów.

W powiecie sokólskim podstawową sieć dróg stanowią:

• drogi krajowe o łącznej długości 67, 983 km,
• drogi wojewódzkie o łącznej długości 157, 201 km,
• drogi powiatowe - 124 odcinki o łącznej długości 894,438 km, z czego 31 km przypada na drogi miejskie,
• drogi gminne.

Miejscami na szlakach drogowych na których bardzo często dochodzi do wypadków są miejsca o dużym natężeniu ruchu, skrzyżowania głównych tras, miejsca o ograniczonej widoczności, zwężenia dróg, przejazdy kolejowe. Występowanie zagrożeń w komunikacji drogowej na terenie powiatu związane jest głównie ze wzmożonym ruchem tranzytowym osobowym i ciężarowym przez przejście graniczne w Kuźnicy oraz w kierunku przejść granicznych z Republiką Litwy. Najwięcej wypadków w komunikacji drogowej ma miejsce na drodze krajowej nr 8. Potencjalne miejsca zdarzeń na na terenie powiatu przedstawiono na mapie.

MAPA: Zagrożenia związane z transportem drogowym

Przez obszar powiatu sokólskiego przebiegają następujące linie kolejowe:

• Białystok - Sokółka - granica państwa w Kuźnicy - na terenie powiatu znajduje się odcinek trasy o długości 37,574 km ( linia zelektryfikowana ) od km 204 + 00 do km 238 + 574,
• Sokółka - Suwałki - na terenie powiatu znajduje się odcinek trasy o długości 45,150 km ( linia niezelektryfikowana ) od km 0 + 00 do km 45 + 150,
• Gieniusze - Sokółka - granica państwa w Kuźnicy - długość linii 26,756km ( szeroki tor ) od km 161 + 507 do km 188 + 260.

Do miejsc szczególnie zagrożonych możliwością wystąpienia zagrożenia zalicza się nasypy, mosty, przepusty, wiadukty, przejazdy strzeżone i niestrzeżone, tam skutki katastrof będą największe. Duże prawdopodobieństwo wypadku kolejowego występuje również na stacjach na których wykonuje się manewry z wagonami, w miejscach w których występują rozjazdy. Występuje wtedy możliwość pomyłki np. skierowania składu na niewłaściwy tor. Potencjalne miejsca zdarzeń na na terenie powiatu przedstawiono na mapie.

MAPA: Zagrożenia związane z transportem kolejowym

Elementem, który ma wpływ na wzrost zagrożeń katastrofami budowlanymi jest:

•  wyeksploatowanie techniczne obiektu,
• brak właściwej konserwacji,
• awarie instalacji technicznych,
• pożary,
• wady w posadowieniu obiektów,
• nieprawidłowość w wykonawstwie obiektu,
•  przypadki losowe takie jak huragany, obsunięcia podłoża,
• przeciążenia części budynków,
• niezabezpieczenie obiektów przeznaczonych do rozbiórki,
• wybuchy materiałów pirotechnicznych,
• wstrząsy sejsmiczne.

Potencjalnie największe zagrożenia na terenie powiatu może wywołać wybuch gazu stosowanego w obiektach i budynkach, głównie propan - butan  w butlach 11 kg.

INNE ZAGROŻENIA

Zagrożenia powodziowe

Z uwagi na brak na terenie powiatu cieków i akwenów wodnych mogących spowodować niebezpieczeństwo powodzi – zagrożenia powodziowego nie przewiduje się. Brak jest terenów zalewowych i polderów. Mogą wystąpić jedynie lokalne zalania i podtopienia związane z gwałtownymi opadami deszczu lub topnieniem śniegu. Powstają one głównie na terenach zurbanizowanych, gdzie zaburzone zostały naturalne odpływy wody. 

Zagrożenia meteorologiczne

Silne wiatry powodują - łamanie drzew blokujące przejazd, niszczenie budynki, niszczenie sieci energetycznych.

Opady deszczu i gradu powodują - lokalne zalania budynków, niszczenie upraw, podmywanie dróg i szlaków komunikacyjnych, wymywanie i obsuwanie zboczy.

Brak opadów powoduje - susze i pożary.

Burze powodują - gwałtowne pożary budynków.

Opady śniegu, wahania temperatury powodują - utknięcie pojazdów w zaspach, utrudnienia w zaopatrzeniu ludności w podstawowe artykuły żywnościowe i leki, uszkodzenia infrastruktury, powstawanie sopli i nawisów śnieżnych, podtopienia roztopowe, gołoledź i wypadki komunikacyjne, zawalenia się konstrukcji dachowych budynków.

Pozostałe zagrożenia

Największy odsetek gleb na terenie powiatu zajmują gleby wytworzone z piasków i żwirów usytuowane na wysokich wzgórzach morenowych, kemowych i ozowych. W związku z powyższym na terenie powiatu sokólskiego występuje duża ilość surowców mineralnych, które eksploatuje się metodami odkrywkowymi. Kopalnie odkrywkowe żwiru występują w rejonie Sokółki (Kundzin, Zadworzany, Gieniusze, Podkamionka), rejonie Sidry (Racewo), rejonie Kuźnicy ( Łosośna). Powyższe koipalnie oraz duża ilość eksploatowanych dzikich żwirowni, stwarzają duże zagrożenie - głównie zasypaniami. Ponadto wyeksploatowane wypełnione wodą wyrobiska pożwirowe w Łosośnie Wielkiej i Kundzinie stanowią miejsce wypoczynku i kąpieli mieszkańców okolicznych gmin. Duże głębokości dochodzące do 30 m, strome urwiska, połączone z ludzką bezmyślnością i brakiem umiejętności stanowią częstą przyczynę utonięć.

MAPA: Zagrożenia związane z występowaniem cieków wodnych

Zagrożenia transgraniczne i ponadpowiatowe mogą powodować:

• skażenia rzek na terenie powiatu będących dopływem rzek na terenie Republiki Białorusi (Nietupa, Krynka, Łosośna), 
• skażenie rzek na terenie powiatu będących dopływem rzek na terenach sąsiednich powiatów (Sokołda, Brzozówka, Biebrza),
• pożary wielkoobszarowe kompleksów leśnych przylegających do sąsiednich powiatów (głównie Puszcza Knyszyńska),
• pożary obszarów torfowych przylegających do sąsiednich powiatów (głownie na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego).

MAPA: Zagrożenia transgraniczne i ponadpowiatowe

Ponadto powiat sokólski zagrożony jest skutkami awarii chemicznych powstałymi w zakładach przemysłowych na terenie miasta Grodno (Republika Białoruś) oraz awarii radiologicznych w 5 elektrowniach jądrowych na terenie Litwy, Ukrainy i Rosji.